Weerzien oude bekenden

Ugandeze lunch in Mukono

Familiebezoeken
Bij de familie van Jackson worden we hartelijk ontvangen. In Mukono genieten we van een uitgebreide, Ugandeze lunch en maken kennis met de kinderen en kleinkinderen.

We worden ook uitgenodigd voor een lunch c.q party bij de familie waar Robert voor werkt. De heer des huizes werkt als topfunctionaris bij het ministerie. De levensomstandigheden waarin deze familie woont en leeft, staan in schril contrast met wat ik tot nog toe gezien heb in Uganda. Vol trots rijdt Robert ons door de poort, die automatisch opengaat als we ervoor staan. Het is een kasteel van een huis, met veel bijgebouwen en een zwembad. Binnen zijn marmeren vloeren, een mega-flatscreen, kinderen spelen op gameboys. In de kast met souvenirs staan ook de klompen en het mannetje/vrouwtje uit Edam.... Meneer is al heel vaak op doorreis op Schiphol geweest.

Lenke
In Kampala ontmoeten we Lenke. Met haar heb ik tijdens mijn verblijf in 2010 in Besaniya gewoond en samengewerkt. Na haar verblijf als vrijwilliger is Lenke teruggekeerd naar België. Maar intussen heeft ze daar huis en haard verkocht en probeert ze een bestaan op te bouwen in Uganda. Zie hiervoor haar weblog Uganda in de mist.
Na een uitgebreide koffiesessie in de stad, reist Lenke met ons mee terug naar Katooke, een buitenwijk van Kampala, waar we verblijven in het huis van Jackson. In het kleine huisje is geen elektriciteit en water. Maar tijdens het werk aan een ontwikkelingsproject vind ik het goed om aan de lijve te ervaren hoe het merendeel van de bevolking zich redt. Daarom verkiezen we deze accommodatie tijdens ons verblijf in Uganda.
Met kaarslicht en een biertje (dat ongekoeld ook best wel smaakt), hebben we een heel gezellige avond met elkaar.

Geoffrey

Het afgelopen jaar heb ik van verschillende mensen waar ik contact mee onderhoud, de vraag gehad Please, bring me a laptop. Een vrij standaard antwoord is dan in de sfeer van dat ik die niet op mijn rug heb groeien. Maar als ik er dan toch eentje op de kop heb getikt, is de keuze heel lastig aan wie of aan welke organisatie ik die moet schenken.  Ik besloot om de tweedehands laptop, te geven aan Geoffrey, de computerleraar van de meisjesschool Maria Goretti waar ik gewerkt heb. In het Colin Hotel in Mukono maak ik een afspraak met hem. Hij is flink gelovig en prijst mij, maar vooral De Heer die zijn gebeden heeft verhoord. Ik laat hem graag in zijn overtuiging dat het de sturing van God is en niet de goedgevigheid van mij.

Dat geven blijft ongemakkelijk, het houdt de ongelijkheid in stand, verwachtingen, afhankelijkheid.

Charles
Tijdens mijn verblijf in 2010 ontmoette ik Charles als Ugandees coördinator van vrijwilligers. Naast zijn werk als loanofficer in het microfinancieringsproject Sypo, is Charles de steun en toeverlaat van menig vrijwilliger. Hij was vroeger journalist en vanuit die professie vroeg ik hem in 2010 een paar dagen mee te gaan naar het Kibaale District. Zo maakte Charles ook kennis met Jackson en het project Matendo. Middels interviews met families en jongeren, maakte hij een portretverslag van de levensomstandigheden in Kibaale.

Het was een vrolijk weerzien op de terras van het welbekende Paradise Hotel in Mukono.
Charles begeleidt nog steeds vrijwilligers, met name vanuit Nederland en België, die via Counterparttravel worden uitgezonden. We bespraken de mogelijkheden om vrijwilligers ook in te zetten voor het Matendo project in Kibaale. Vrijwilligers kunnen er binnenkort al aan de slag bij de opstart van de trainingen in het Vocational Training Center van Matendo.

Even terug in Uganda

Na ruim en jaar land ik weer op de rode aarde van Uganda.
Ik reis met Kobi en deze keer is er een strak programma dat afgewerkt moet worden. Het verblijf zal maar voor 14 dagen zijn. We bezoeken veel mensen, discussiëren over de voortgang van Matendo en de activiteiten die we in Nederland voor ogen hebben. We reizen naar het Kibaale District om de waterfilters uit te zetten en om de situatie omtrent de watervoorziening te bekijken. In het programma is ook een bezoek aan de stad Fort Portal opgenomen voor een hike in de Rwenzori's.

Robert, de zoon van Jackson, is onze 'personal driver' voor de grotere afstanden, die we afleggen. Hij werkt als privéchauffeur voor de familie van een hoge ambtenaar van de regering. Deze familie beschikt over meerdere auto's en om mzungus te rijden, kan hij geregeld een auto lenen uit het wagenpark van deze rijke familie.

Traffic jams
Desondanks neemt het reizen in Uganda veel tijd in beslag. Ook met een goeie 4wheeldrive sta je in en rondom Kampala voortdurend vast in het verkeer. Je hoort iedereen klagen over de jam maar het lijkt een uitzichtloze situatie.  De overheid onderneemt wel pogingen om het verkeer te reguleren.

Zo verschijnen er op sommige drukke kruispunten verkeerslichten. Dit blijken ook verkoopbare attributen te zijn. Zo hoorde ik van een ambtenaar van de gemeentelijke overheid van Kampala, dat binnen een week na plaatsing van de stoplichten, deze er al afgesloopt waren. Ze brengen flink geld op door verkoop in  een land als bijvoorbeeld Kenia.  De stoplichten die sinds kort geïnstalleerd zijn, worden op een ingenieuze manier vastgemaakt en hebben een beveiligingscode. Naast inzet van verkeerslichten, wil men het aantal matatu's (de welbekende taxibusjes in Uganda) drastisch inkrimpen. Ze moeten plaats gaan maken voor grotere bussen. Hier is dan nog wel een slag te winnen met de ontelbare particuliere beheerders van de matutu's. Op een redelijk eenvoudige manier verdienen ze een aardig inkomen aan deze vorm van public transport.

Als je haast hebt, is een boda boda een goede uitkomst. De jongens laveren met hun brommers zelfverzekerd tussen de dampende matatu's en auto's en we nemen de risico's voor lief. Ik heb hier in vorige blogs al menig lofzang over geuit.

Koffer vol met waterfilters

Binnenkort reis ik met mede-bestuurslid van Matendo, Kobi, naar Uganda voor een bezoek van twee weken.

Jackson bereidt een programma voor ons voor in Kibaale. Verder verblijven we een aantal dagen in Kampala en plannen een toeristisch tripje in en rondom Fort Portal. Hopelijk zit een tripje in het Rwenzorigebergte er deze keer wel in.
We vliegen met KLM en kunnen allebei een flinke hoeveelheid bagage meenemen. Van het bedrijf Tulip Waterfilter in Nieuw Weerdinge kregen we een tiental waterfilters. Naast het leren omgaan met de waterfilters is voorlichting over het belang van schoon drinkwater heel belangrijk. Jaarlijks sterven er in Uganda meer dan anderhalf miljoen kinderen onder de vijf jaar door gebrek aan sanitaire basisvoorzieningen. Men is zich nog onvoldoende bewust van alle ziekteverwekkers die in het vervuild drinkwater zitten. Het Trainingscentrum Matendo zal een bijdrage leveren aan de bewustwording van het nut van schoon drinkwater. De Tulip Waterfilters worden als voorlichtingsmateriaal ingezet en bovendien werken we eraan om vanuit het Trainingscentrum de waterfilters te kunnen gaan distribueren.

Een land van keuzes

Het bezoek van Jackson is naar alle tevredenheid afgerond. Gedurende 14 dagen heeft hij intensief kunnen kennismaken met de Nederlandse samenleving. Maar ook omgekeerd: wij maakten kennis met het leven in Uganda.
In de rubriek Laatste nieuws op de website van Matendo staan verschillende activiteiten beschreven. In dit weblog gaat het meer om mijn persoonlijke beleving. Hier een greep uit een aantal activiteiten en ontmoetingen.

MatendoMaaltijdMeeting

Onder het motto 'Samen eten verbindt' organiseerden we een maaltijd in Resto VanHarte in Groningen. Doel: ontmoeting en kennismaking met Uganda. Het was een gezellige en informele happening waaraan zo'n 70 mensen deelnamen. Naast de doorlopende diapresentatie over Uganda, verzorgde Jackson een presentatie over het leven in Uganda, over de gebrekkige watervoorziening en over de activiteiten van Matendo.
Na afloop zijn we met de pet rond gegaan en dat leverde een nettowinst voor Matendo van 295,- euro op. Samen met andere donaties besteden we het geld aan de bouw van een zogenaamde Shallow well, naast het trainingscentrum.

Bezoek Universiteit Enschede
 

Het bezoek aan de WOT (Werkgroep OntwikkelingsTechnieken), verbonden aan de Universiteit Twente, was zeer de moeite waard. De WOT is een studievereniging die zich bezighoudt met het ontwikkelen van technische toepassingen voor ontwikkelingslanden. De voorzitter van de club, Menno-Jan nam uitgebreid de tijd om ons rond te leiden over het proef- en testterrein. Zie verder het filmpje op YouTube. Na afloop van de middag sprak Jackson zijn waardering uit met de volgende woorden: I am afraid that I have to leave my treasure behind..... Menno-Jan, when are you coming to Uganda?!
Een week later belde Menno-Jan: volgend jaar gaan we met een groepje met twee auto's naar Kenia voor de uitvoering van een project. Jackson, kun jij onze auto's daarna overnemen, want die mogen we niet invoeren in Kenia...
 Uganda, here they come!  

Waterbedrijf Groningen en Vitens
 

In korte tijd zijn we ingevoerd in de wereld van het bedrijfsleven, dat zich bezig houdt met Water. Bijzonder vond ik het om te merken dat Waterbedrijven verder kijken dan alleen schoon drinkwater uit een Hollandse kraan. De bedrijven hebben velen ontwikkelingsprojecten in de Derde Wereld. Hoofdzakelijk in samenwerking met de overheid en plaatselijke waterbedrijven. Ze richten zich met name op stedelijke gebieden, daar waar veel mensen bij elkaar wonen. Het gaat met name om het aanleggen van pijpleidingen. Vitens zet begin volgend jaar in op een (stedelijk) gebied in het noorden van Uganda. Van zowel Vitens als Waterbedrijf Groningen kregen we vele adressen van individuen en organisaties die relevant zijn voor ons.
Met ons huidige kleine budget kunnen we beginnen aan de bouw van een aantal adhoc voorzieningen. Maar uiteindelijk willen we de watervoorziening in het Kibaale district (waar Matendo zit) structureler voor elkaar krijgen.
Zie verder ook Laatste nieuws van 18 november 2011

En verdere bezoeken....
 

Jackson zag heel wat van ons land: Van Amsterdam tot Schiermonnikoog. De bijeenkomsten voor zijn presentatie varieerden van Vrouwennetwerk tot aan Vrijmetselaars. Er waren vele bezoekjes in verschillende gezinnen van familie en vrienden. Jackson vertrok met het maximum gewicht aan bagage dat hij mee kon nemen in het vliegtuig (2 x 23 kg!). Onze vraag naar kinderkleding en -spullen leverde in no-time zakken vol op.

Maar naast materiele spullen neemt Jackson waardevolle herinneringen mee. Nederland is meer dan een koud, kil en mistig land. In de opinie van een Ugandees is Nederland een land met een gedegen infrastructuur, een land vol kanalen en fietsen, waar (de meeste) mensen zich uit zichzelf aan verkeersregels houden.
Maar ook een land van keuzes. Daar werd ie ieder moment van de dag bij bepaald: wil je koffie, thee of iets anders, wil je lopen of fietsen, wil je A of B, maar C is ook mogelijk ....  Om moe van te worden.

Media aandacht

Vorige week kregen we een journalist op bezoek van de Groninger Weekkrant. Een geïnteresseerde, jonge meid maakte er een aardig artikel van. We kregen vandaag de krant in de bus. Jackson apetrots!

De foto bij het artikel heeft Jackson zelf genomen van vrouwen die hij persoonlijk kent. Met dit krantenartikel kan hij hen laten zien, dat we hun zaak serieus nemen!

Verder zijn we vorige week in een live-uitzending van de regionale OOG-Radio geweest. Hier moest ik het woord doen om vooral de Groningse betrokkenheid aan te tonen (Groningen meets Uganda!). Bovendien zou het vertalen van een Engels interview met Jackson teveel tijd in beslag nemen. Maar na enig aandringen, stelde de interviewer toch een vraag aan Jackson. Hij zat per slot van rekening niet voor niets live in de studio.
Het interview staat in op de website van OOG. Hier vind je de gehele uitzending van Dagdoorbraak van 10 november. Het interview hoor je vanaf 40.49 tot 48.15 minuut.
Het is ook (door Jackson) met de FLIPcam opgenomen. Hier zie en hoor je dus de kant van de (uit)zenders (minus de vragen die aan Jackson gesteld werden).

Met een andere blik

In de tijd dat mijn kinderen klein waren, vond ik het altijd weer verrassend om de wereld door de ogen van een kind te beleven. Datzelfde gevoel was er de afgelopen week tijdens de werkbezoeken en uitstapjes die ik met Jackson aflegde. Allerlei vanzelfsprekendheden worden als nieuw beschouwd. Een van de eerste dingen die hij opmerkte, is dat het er in Nederland zo ontzettend georganiseerd uitziet. Vanuit mijn huiskamer is er vanaf de vierde verdieping zicht op huizen en straten, netjes in rijen naast elkaar gegroepeerd. Door hoogbouw kunnen op een klein oppervlak veel mensen wonen. Omdat ze in de steden van Uganda nauwelijks hoogbouw kennen, is er voor wonen veel grondoppervlak nodig. Er zijn weinig stedebouwkundige regels en het straatbeeld ziet er al snel chaotisch uit, met van alles op en door elkaar gebouwd.

Maar ook de rust die ons straatbeeld geeft, valt op. Zeker als het wat donker wordt. In de tropen speelt het leven zich op straat af. Hier is iedereen (gehaast) op weg van A naar B en kruipt snel in zijn eigen huis. Ieder voor zich...

We hebben intussen al heel wat uitstapjes en (werk)bezoeken afgelegd. De werkbezoeken probeer ik zoveel mogelijk onder het laatste nieuws te plaatsen van de website van Matendo en op de fanpage van Facebook

Maar naast al het nuttige voor Matendo, is er ook tijd voor kennismaking met de Nederlandse samenleving. Bij allerlei bezoeken worden we vooral getrakteerd op eigengebakken appeltaart, hutspot, stamppot boerenkool, rookworst, stroopwafels, speculaas, patat en Heinekenbier.
En we rijden natuurlijk op de fiets. Ik neem hiermee een flinke verantwoording op me, want in een stad als Groningen vliegen fietsers aan alle kanten om je heen. En als je je balans op een fiets nog niet zo goed te pakken hebt, je bovendien nog onwennig bent om aan de rechterkant te blijven (in Uganda rijden ze links), levert dat nogal eens een schrikmoment op.

Tijdens een rit met een stadsbus telt Jackson de zitplaatsen en merkt op dat als deze bus in zijn land zou rijden, er minstens 150 mensen in zouden zitten (staan).

Met de temperatuur treft Jackson het niet best. Het is de laatste week mistig en geregeld waait er een ijskoude wind. Het dagje op Schiermonnikoog was ook zo'n koude dag. We werden er ontvangen door de (tijdelijke) burgemeester. Voor de foto werd speciaal de (antieke) burgemeestersketting uit de doos gehaald.

Het bezoek aan Dick en Ella De Kruijf was ook de moeite waard. Ruim 30 jaar geleden hebben zij een aantal jaren in een lepraziekenhuis in Uganda gewerkt. Daar werd hun dochter Rozemarijn (een collega van mij) geboren. Hun band met Uganda is nog sterk. Met een stichting ondersteunen ze vanuit Nederland het project in de streek waar ze werkten. We wisselden veel ervaringen uit over het hebben van een stichting in Nederland voor Uganda. Verder keek Jackson zijn ogen uit bij de paarden en bij de manier van wonen op het platteland.

Aan kinderboekhandel De Boekendoos van Marleen in Assen hebben we ook een uitgebreid bezoek gebracht. Jackson verwonderde zich over alle educatieve boeken en speelgoed. Het is niet alleen de fun, maar veel van wat De Boekendoos verkoopt, komt de ontwikkeling van kinderen ten goede. Het spelenderwijs bijbrengen van zowel kennis als het leren uiten van emoties, vond hij zeer indrukwekkend. Iets wat voor kinderen in zijn land een groot gemis is.

Een andere huidskleur

Het hebben van een andere huidskleur brengt iets teweeg, of je nu als mzungu in Afrika bent of als zwarte in Europa. Je doet niets, maar je valt meteen op. Gisteren met Jackson allerlei huis-tuin-en-keuken dingen gedaan, zoals het laten wassen van mijn auto bij een klein tankstation. De eigenaar van de zaak is een Afrikaan, uit Senegal, Boubacar genaamd. Hij woont al 11 jaar in Nederland en spreekt beter Nederlands dan Engels. Maar bij het zien van Jackson leek het broedergevoel meteen boven te komen. Een hartelijk welkom met een Afrikaanse handshake en we werden meteen uitgenodigd voor een kop thee. Jackson vertelde dat hij net een dag in Nederland was, en dat zijn reisdoel het aandacht vragen voor de problematiek in zijn geboortestreek. Boubacar werd meteen enthousiast een groot feest te organiseren, een soort benefiet concert voor Matendo. Muzikanten zijn voldoende voorhanden in zijn Afrikaanse vriendenclub. Maar helaas is er tekort aan voorbereidingstijd om dit nog voor elkaar te krijgen. Vervolgens werden verschillende mensen uit de Afrikaanse gemeenschap in Groningen gebeld met de vraag of er zich een Ugandees onder hen bevond. Dat leek Boubacar belangrijk, want als je je net in zo'n land als Nederland arriveert, heb je vast behoefte aan lotgenoten... Welnu, er was niet meteen iemand te vinden, al wist een van zijn werknemers (ook allemaal Afrikanen) wel te melden dat twee personen in Musselkanaal woonden (of all places....).
We lieten een aantal flyers van Matendo achter die een plek kregen op de toonbank. En dat feest: dat gaan we zeker een keer organiseren.

We kunnen de komende tijd dankbaar gebruik maken van de flyers die Bart pro deo heeft ontworpen. Ook zijn vaste drukker hielp er belangeloos mee. Zie hier het resultaat.

Met een stapel van die flyers is Jackson vanmorgen naar de kerk gestapt. Als dominee moet je toch op zijn minst een kerkdienst meemaken in een ander land. Bij mij op de hoek is een kerk, een christelijk gereformeerde. Nu vind ik dat in het Nederlands al moeilijk uit te leggen om wat voor geloof dat gaat, laat staan in het Engels. De naam Maranathakerk bracht uitkomst. De naam met bijkomend geloof was Jackson in zijn studie ook tegengekomen en hij kon zich er wel iets bij voorstellen. Daar bleef het dan ook bij want alles was natuurlijk in het Nederlands. Van de 150 aanwezige mensen telde hij (slechts) 1 persoon met een andere huidskleur. De flyers kregen een plekje in het voorportaal. Je weet maar nooit...