In contact met de Bisschop

Het bezoek aan het Matendo-project, in maart 2015, heb ik positief afgesloten. We hebben met eigen ogen kunnen zien wat er goed gaat. En ook wat mist. We maakten concrete afspraken met betrokken personen hoe we de verbeterpunten kunnen aanvliegen. Afspraken over wat zij er aan gaan doen en hoe wij hen daarbij kunnen ondersteunen.
Het projectmanagement leek zo goed als zeker overgedragen te worden aan Robert en Josephine. Zij zouden de managers 'on the ground' zijn en contactpersonen voor ons.

Ontwikkelingen in 2015
Bij terugkeer in Nederland horen we weinig van onze nieuwe projectleider Robbert. Ook van Jackson komt geen nieuws over de gang van zaken in Kibaale.
Door de aanhoudende onduidelijkheid omtrent de voortgang van het project, in combinatie met de slechte gezondheid van Jackson worden we ongerust over de situatie in Uganda. Na veel mislukte pogingen om contact te krijgen, kan ik Jackson uiteindelijk telefonisch spreken. Zijn gezondheid laat te wensen over waardoor hij niet naar Kibaale kan reizen en niet op de hoogte is van de vorderingen van het project. Robert, heeft ondanks zijn goede voornemens, zijn taak als projectmanager nog niet opgepakt.

We nemen contact op met de medewerkers van Christian Vision (CHI) in Londen. Zij zijn mede-sponsor van Matendo. Met medewerkers van deze organisatie werkte Jackson in zijn periode als dominee in Engeland. Zij hebben het volste vertrouwen in de kunde en betrouwbaarheid van Jackson. Zij maken zich eveneens ongerust over zijn gezondheid.
We concluderen met elkaar dat er een nieuwe stevige basis voor de ontwikkeling van het project in Kibaale moet komen. De Engelsen hebben contact met de plaatselijke kerk in Kibaale en van daaruit worden er contacten gelegd met het bisdom in Uganda. Aan het hoofd van het bisdom van de regio Bunyoro-Kitara staat Bisschop Nathan Kyamanywa, een welbekende van Jackson in zijn rol als 1e adviseur van de koning van die regio.

Bisschop Nathan
Tijdens een regulier bezoek aan Engeland heeft CHI een overleg met de bisschop. Alle ideeën worden uitgewisseld via de mail en ik had nooit kunnen bedenken dat ik nog eens rechtstreeks aan de mail zou gaan met een bisschop (een overigens vrolijke en toegankelijke man).
Hij neemt het Matendo-project serieus en ziet er wel brood in. Een belangrijke overweging van hem is om de voortgang van het project te ondersteunen omdat het in een verlaten, vergeten gebied ligt. Ieder initiatief voor ontwikkeling juicht hij toe.
In augustus 2015 bezoekt de bisschop het Matendo-project en heeft er overleg met de plaatselijke leiders van de Ugandese kerk. Helaas lukt het Jackson niet om bij deze ontmoeting aanwezig te zijn.

Een nieuwe projectmanager

Tijdens onze laatste dagen hebben we in Kampala een ontmoeting met Jackson. We uitten onze zorgen over de continuïteit van Matendo nu hij zo weinig tijd heeft voor zijn taak als projectmanager. De tijd lijkt meer dan rijp om zijn rol over te dragen. Dit is een moeilijke beslissing van Jackson omdat hij eigenlijk niemand vertrouwd. Maar hij ziet ook in dat het zo niet langer gaat. Zijn werk bij de Koning is te intensief en bovendien laat zijn gezondheid te wensen over.
Hij besluit om zijn rol over te dragen aan Robert. Hij geeft hem de opdracht om met grote spoed de de geplande waterpomp bij het Trainingscentrum te realiseren.

Ik geef Robert nog een stoomcursus computervaardigheid op de laptop die we het Trainingscentrum konden schenken. Het is van essentieel belang dat Robert de communicatie tussen Uganda en Nederland weer nieuw leven in zal blazen.

Vol goede hoop op de voortgang van Matendo vertrekken we huiswaarts.

De buren in het dorp Ngangi

Tijdens mijn jaarlijkse bezoek, ga ik ook altijd in het dorp Ngangi de buren van Jackson begroeten.

Hij is hier opgegroeid en heeft als oudste zoon het huis van zijn ouders geërfd. Jackson verstaat het vak van 'social talk' zeer goed en hij trekt er altijd veel tijd voor uit om me te begeleiden. Hij is het zelf het dorpse leven geheel ontgroeid. Maar hij neemt net zo gemakkelijk plaats op het erf van de sobere hutjes. De aandacht die deze mensen krijgen van Jackson is zeer bijzonder. Hij heeft een hoge status verworven door zijn functie als Prime Minister van hun koning.
Deze keer begeleiden Josephine en Robert ons. Dat is vooral ook belangrijk omdat de meeste (oudere) mensen alleen in lokale taal spreken.
Jaarlijks breng ik de foto's die ik het jaar ervoor van hen heb gemaakt.
Ondanks de armoede en harde werken op het land is er ook vrolijkheid van de gezichten af te lezen.

Van 6 naar 600!
Josephine brengt ons ook in contact met de basisschool, in de nabijheid van het Trainingscentrum.

Met verschillende basisscholen in de omgeving heeft Josephine haar netwerk opgebouwd omdat leerlingen van deze scholen door kunnen stromen naar het Trainingscentrum.

We krijgen een officiële ontvangst van het hoofd van de school. Hij is 10 jaar geleden deze school begonnen met 6 leerlingen en inmiddels heeft hij er 600! Het was een lange weg vertelt hij maar zijn school staat in de wijde omgeving goed bekend. Op eigen kracht heeft hij het zo ver gekregen. Josephine noemt hem haar grote inspirator. Ze heeft een sterke drive om het Matendo Trainingscentrum ook zo te laten uitgroeien.

Bezoek Matendo Trainingscentrum in Kibaale

Na de avonturen in en met het wild, brengt gids/chauffeur Amos ons naar de stad Mubende waar Jackson Kasozi, onze contacpersoon voor Matendo in Uganda, ons zal opwachten. De afspraak met hem hebben we op verschillende manieren, lange tijd tevoren, bevestigd. We zullen elkaar ontmoeten in een restaurantje, een voor ons bekende ontmoetingsplaats. We krijgen echter onderweg een telefoontje dat Jackson helaas niet kan komen. De reden is een plotseling ingeplande meeting met een hooggeplaatst persoon in Hoima. Daar zetelt de koning van Bunyoro-Kitara, waar Jackson Prime Minister is. Zie hiervoor ook mijn blog Een afspraak met de Prime Minister.
Jackson probeert contact te krijgen met Robert, zijn zoon, en vraagt hem ons op te wachten. Maar Robert woont in Mukono en het regelen van vervoer en de afstand maakt dat hij er pas de volgende dag kan zijn. En zo zijn we weer back-to-the-basic waar 'may be tomorrow' een kwellende uitspraak is. Er zit niets anders op dan de verwachtingen bij te stellen en een nieuwe afspraak te maken.

De volgende dag ontmoeten we Robert daadwerkelijk en het is een vrolijk weerzien. Ik trok in 2010 veel met hem op in de school waar zowel hij als ik lesgaf. We rijden met Robert naar het plattelandsgebied Kibaale, naar het geboortedorp van Jackson waar hij het project Matendo heeft opgezet. Robert is ook welbekend in de streek en heeft zich de maanden ervoor actief ingezet voor Matendo. Zo staat er midden in het dorp Ngangi een groot billboard met de verwijzing naar het Trainingscentrum Matendo.

Matendo Beroepstrainingscentrum

Met de nieuw aangestelde coördinator Josephine kan Robert het goed vinden en samen leiden ze ons rond in het dorp en het trainingscentrum van Matendo. Zie voor foto's en verslaglegging ook het laatste nieuws op de website van Matendo

We brengen een aantal praktische cadeaus voor het trainingscentrum, van hairextensions voor het kappersvak tot een voetbal. Zie voor de achtergrond van dit cadeau mijn blog Een voetbal en een tv

We treffen een verzorgde administratie van het aflopen jaar. Er zijn 60 studenten gedurende 3

Josephine en Robert nemen de voetbal voor de studenten in ontvangst

termijnen ingeschreven geweest. Helaas is de watervoorziening bij het trainingscentrum die met financiering van ons gerealiseerd zou worden, nog steeds niet gebouwd. De redenen die ze aangeven zijn niet helder. Dat is een flinke teleurstelling want beschikbaar en schoon drinkwater bij het Trainingscentrum is essentieel voor de overheid om het te voorzien van een erkende status.
Tijdens ons bezoek, februari 2015, zijn er 6 studenten aanwezig. Josephine verwacht dat er de komende weken meer zullen binnenstromen. Ze hebben net een lange vakantie, een reguliere stop van december tot en met januari, achter de rug.

Als toerist in Uganda

In februari 2015 reis ik naar Uganda voor mijn jaarlijks bezoek. Kobi, mede-bestuurslid van Matendo, reist mee. We hebben tevoren een toeristische trip geboekt om het natuurschoon in de wildparken van Uganda te beleven.

Plot 99
Allereest bezoeken we Lenke, die ik in 2010 ontmoette in Besaniya, Mukono. Ze heeft zich gesettled in Masaka waar ze een restaurant met de naam Plot 99 is begonnen. Het is een bloeiende zaak geworden. Mede door het aanbod van westerse gerechten (zoals Belgische frieten!) en de rustige ligging is het een gewilde plek voor westerse vrijwilligers. Maar ook de lokale bevolking weet de plek in toenemende mate te vinden.
Naast het restaurant hebben Lenke en Reggie de stichting Ugogreen opgericht waarin ze activiteiten opzetten voor een duurzame ontwikkeling in de streek.

Lake Bynyonyi
Vanuit Masaka maken we een 6-daagse trip, georganiseerd door reisorganisatie YourWayTours gerund door een jong Nederlands-Ugandees stel. We reizen eerst naar Lake Bunyonyi. Dit is een eilandengroep in het zuidwesten van Uganda, tegen Rwanda aan, en een populaire bestemming voor toeristen. De natuur is er wonderschoon en ook de accommodatie. Ik kan mijn hart ophalen met het bespieden van de kleurrijke vogels, zie hiervoor mijn fotoboek Birds in Uganda We roeien in een uitgeholde boomstam over het meer, laten ons verrassen door Yared, een soort van propper, die ons spontaan zijn familie binnenloodst en overnachten in een hut met uitzicht

Accommodatie Byoora-Amagara

Uitzicht vanuit de hut over Lake Bunyonyi

over het meer. Met al deze luxe laat Uganda zich van een geheel andere kant ontdekken.

Bush Lodge - N.P. Queen Elisabeth
Vervolgens reizen we met de gids Amos naar het National Park Queen Elisabeth. We overnachten in Bush Lodge, die zijn naam eer aan doet. Het is een kampement midden in het wildpark. We mogen als het donker is niet alleen de tent uit, want het wemelt er van de nijlpaarden die 's nachts uit het water komen.

Tenthuis in Bush Lodge

Uitzicht op de rivier

We maken in de vroege morgen en ook 's avonds een aantal 'gamedrives' met chauffeur/gids Amos. Hij kent de weg dwars door het wildpark op zijn duimpje en het is wild dat we zien overtreft onze verwachtingen: leeuwen van zeer nabij, olifanten, een reuze-python vlak voor onze wielen, een hyena die rondom onze auto loopt.

Een voetbal en een tv

Na een opbouw van ongeveer 7 jaar is het Matendo Beroepstrainingscentrum onlangs van start gegaan. Ik wist nog niet van dit heugelijke feit en ben blij verrast dat het zo ver is. Het is een lange, moeizame weg geweest voor Jackson. Maar het resultaat is daar!
Een project dat een lange ontwikkeltijd heeft, is meestal duurzamer dan een in korte tijd uit de grond gestampte locatie. Ook tijdens deze reis hoor ik weer teveel over projecten die van korte levensduur zijn. Als het proces te snel gaat, is het gevaar dat de verantwoordelijkheid niet wordt gedragen door de plaatselijke bevolking.

Manager Josephine in gesprek met de vader van een student

In totaal zijn er nu 25 studenten van 15 tot 26 jaar. Ze volgen een training voor een vak, dat hen later in staat stelt om in eigen levensonderhoud te voorzien: naaien, haarverzorging, techniek, metselen etc. Naast een aantal vakleerkrachten is er een manager aangesteld: Josephine. Een hartelijke jonge vrouw met pit, die goed overzicht heeft. Ik hoor van verschillende kanten positieve berichten over haar.
Omdat sommigen studenten van ver komen, is er naarstig naar huisvesting gezocht. In het trainingscentrum is een slaapzaal voor de jongens ingericht en Jackson heeft zijn huis afgestaan voor de meiden.

Student met de naaileerkracht 

Ondersteuning weeskinderen

Leren metselen

’s Morgens vroeg arriveert er nog een nieuwe studente. Ze wordt gebracht door haar zus. Matras en tas onder de arm geklemd, met z’n drieën op de boda boda. Josephine doet de intake en helaas, zoals bijna de helft van de studenten, is ze weeskind. Dat betekent dat ze geen ouders heeft om haar financieel te ondersteunen. Het schoolgeld heeft het trainingscentrum hard nodig om verder te ontwikkelen. Want, hoe mooi ook dat het is gestart, er ontbreekt nog van alles. Toch wordt het meisje opgenomen. De verwachting is dat als het centrum eenmaal goed draait, de overheid het goede voorbeeld ziet en zal bijspringen.

Het vak kapster: een echte kunst

Een voetbal en een tv
Ik krijg een uitgebreide rondleiding door het centrum. Na afloop wordt de hele groep bij elkaar geroepen voor de peptalk van Jackson. Dat kan hij als geen ander. Verder word ik officieel geïntroduceerd (dat is in Uganda een plechtig moment) als de vertegenwoordiger van Matendo Nederland.
Na afloop van de speech, het Engels wordt vertaald in de locale taal Luganda, krijgt de groep de gelegenheid om aan mij vragen te stellen.

Praktijkonderwijs techniek

Een welbespraakte jongen omlijst zijn vraag met veel loftuitingen en dankbaarheid voor de kans die hem geboden wordt om zich te ontwikkelen. En de watervoorziening waar Matendo Nederland in investeert is ook prachtig. Maar graag een voetbal en een TV (binnenkort voor de WK). Want jongens die hun thuis hebben in het centrum, vervelen zich kapot 's avonds. Het dorp is ver weg en er niets te beleven op de heuvel waar het centrum is gebouwd. Elektriciteit is wel aangelegd maar er is nog geen geld om maandelijks de stroom te kopen. En er zijn ook nog veel te weinig materialen om mee te oefenen.
Ik adviseer hen gezamenlijk een lijst te maken met alles wat nodig is. En samen met de staf daarin de prioriteiten aan te geven.
Het zal een lange lijst worden verwacht ik.

De groep studenten en leerkrachten, maart 2014

Naar Matendo in Kibaale

Op afgesproken tijd, 10 uur 's morgens, word ik opgehaald door Jackson en chauffeur. Zij komen uit Kampala en hebben er al een aantal uren rijden op zitten. Van Masaka rijden we binnendoor naar Kibaale. De afstand is ongeveer 200 km over hobbelige zandwegen. Er zijn geen richtingaanwijzers. Als we in sommige dorpen aan mannen vragen of we links of rechts moeten, wordt er druk heen en weer gewezen. Onze Ugandese chauffeur, Francis, gelooft hen meteen. Ik zit achterin de auto en heb een kaart van Uganda. Tot 2x toe zie ik dat we een foute afslag nemen. Dat laat ik Francis zien maar die gelooft de kaart niet en mij als vrouwelijke, blanke buitenstaander al helemaal niet. Blik op oneindig en je komt er wel lijkt hij te denken. En in Kibaale komen doen we! Al rijden we zo'n beetje 2 uur om.

De reis gaat over droge, stoffige wegen vol met gaten en kuilen. Het is heet in de auto zonder airco. De open ramen moeten vaak dicht omdat er bij het passeren van een auto een dichte, mistige stofwolk ontstaat. Bij aankomst zit alles onder een laag rode stof, inclusief wijzelf. Een welbekend verschijnsel in Uganda.

Francis en Jackson

De Ugandese pot

Eten wat de pot schaft
In de enige stad die we passeren, Mubende, eten we in een lokaal restaurantje de Ugandese pot (matooke, bruine bonen, vlees, rode pindasaus en rijst). Ergens ver achter het restaurantje, tussen de bananenbomen is een latrine. In een stad als deze meestal met vliegen en stank. Maar ja, je moet wat.
Na 8 uur hobbelen over slechte wegen, bereiken we in de schemer het dorp Ngangi in Kibaale.

Het (ouderlijk) huis van Jackson blijkt sinds kort in gebruik genomen door studenten van het Matendo Trainingscentrum. Zie verder blog Een voetbal en een tv.
Het zijn 6 meiden en 2 begeleidsters in huis. Ze hollen rond om de avondmaaltijd klaar te maken en onze bedden in gereedheid te brengen. Op mijn komst hadden ze niet gerekend en ik stel voor om op de bank te slapen. Maar daar komt niets van in. Stel je voor, een blanke op een sofa in de kamer!

Dansen en zingen tot je er bij neer valt

Het wordt een gezellig maaltijd, wederom met het lokale voedsel. In het huis is geen stromend water en elektriciteit en we eten bij het licht van een olielamp. Eerst zijn de meiden heel verlegen maar het ijs breekt snel als Jackson me introduceert: Ze hoeven zich niet onderdanig te gedragen, ik ben als een vriend en familie van hen. Een 2-jarig jongetje staart voortdurend naar mijn blote voeten. Zo wit….dat heeft ie nog nooit gezien, zegt de moeder.

Het huis is afgelegen, het is er doodstil en pikkedonker. Na de afwas die de meiden buiten in het donker doen, klinkt er vrolijk gezang uit hun slaapvertrek. Ze dansen, zingen, yellen en trommelen (op een jerrycan). De voorzang doen ze bij toerbeurt. En het gaat aan één stuk door. Ik doe een tijdje mee en beleef een onvergetelijke avond.